„Gry psychologiczne. Zbiór nr 10

„Gry psychologiczne. Zbiór nr 10” to dziesiąta część serii „Psychologia w formie gry”, poświęcona praktycznemu wykorzystaniu gier psychologicznych w pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. W centrum przedstawionych narzędzi znajduje się nie rywalizacja ani zwycięstwo, lecz człowiek — jego emocje, myśli, zachowania, relacje, zasoby, wewnętrzne sprzeczności i możliwości zmiany.

WAŻNE! To jest eBook – instrukcja. Karty metaforyczne i gry NIE są częścią produktu.

Książka pokazuje gry przede wszystkim z perspektywy praktykującego specjalisty. Nie chodzi jedynie o poznanie zasad rozgrywki, lecz o zrozumienie, co psycholog może zrobić z odpowiedzią uczestnika, jakie pytanie zadać dalej, gdzie zatrzymać się na dłużej oraz jak przejść od doświadczenia powstałego podczas gry do pogłębionej pracy psychologicznej.

Pierwszy rozdział przedstawia grę „Podróż do siebie”, stworzoną z myślą o lepszym poznawaniu własnego świata wewnętrznego. Praca obejmuje sześć obszarów: emocje, zasoby, myśli, działanie, relacje oraz zadania i techniki. Dzięki temu uczestnik może spojrzeć na tę samą sytuację z kilku różnych perspektyw i zauważyć związki, które wcześniej pozostawały poza jego uwagą.

Szczególnie ważne staje się zestawianie ze sobą odpowiedzi. Człowiek może na przykład czuć złość, myśleć, że inni przekraczają jego granice, a jednocześnie regularnie zgadzać się na rzeczy, których nie chce robić. Może pragnąć bliskości, ale unikać kontaktu. Może mówić, że potrzebuje odpoczynku, a równocześnie brać na siebie kolejne obowiązki. Gra pomaga zobaczyć takie rozbieżności bez narzucania uczestnikowi gotowej interpretacji.

Dużo miejsca poświęcono również przejściu od rozumienia do działania. Czasami klient bardzo dobrze wie, skąd bierze się jego problem, potrafi opisać własne lęki i przekonania, ale jego życie nadal się nie zmienia. Wtedy ważne staje się pytanie nie tylko: „Co teraz rozumiem?”, lecz również: „Co mogę zrobić z tym, co zrozumiałem?”. Zamiast wielkich postanowień poszukiwany jest niewielki, konkretny krok, który rzeczywiście można wykonać.

Kolejny rozdział, „Bajki terapeutyczne”, przenosi czytelnika do pracy z dziećmi. Jego podstawą jest bajkoterapia oraz wykorzystanie bohatera, metafory i psychologicznego dystansu. Dziecku nie zawsze łatwo powiedzieć wprost: „Boję się”, „Jestem zazdrosny”, „Czuję się odrzucony”. Znacznie łatwiej może być opowiedzieć historię o bohaterze, który doświadcza podobnych uczuć.

Bohater staje się więc bezpiecznym pośrednikiem pomiędzy dzieckiem a trudnym doświadczeniem. To on może się bać, złościć, czuć samotność, popełniać błędy, potrzebować pomocy albo nie wiedzieć, co zrobić. Dzięki temu dziecko może stopniowo zbliżać się do ważnego tematu bez konieczności natychmiastowego mówienia o sobie.

Książka zwraca szczególną uwagę na to, aby nie zamieniać bajki w test psychologiczny. Obraz, bohater czy wydarzenie stworzone przez dziecko nie stanowią automatycznego dowodu na konkretny problem. Zadaniem dorosłego nie jest odgadywanie ukrytych znaczeń, lecz uważne słuchanie i zadawanie pytań, które pomagają dziecku samodzielnie rozwijać historię i nadawać jej znaczenie.

Równie ważne jest poszukiwanie rozwiązania. Psycholog nie pisze zakończenia za dziecko i nie tworzy moralizującej historii o tym, jak bohater powinien się zachować. To dziecko może zdecydować, czego bohater potrzebuje, kto może mu pomóc i jaki niewielki krok jest dla niego możliwy. Dobra terapeutyczna bajka nie musi kończyć się tym, że bohater już nigdy się nie boi, nie złości ani nie popełnia błędów. Czasami wystarczy, że nadal się boi, ale wie, gdzie znaleźć wsparcie i czego może spróbować.

Szczególnie ważna jest możliwość stopniowego przenoszenia rozwiązania ze świata historii do rzeczywistego życia dziecka. Najpierw sposób radzenia sobie odnajduje bohater, a dopiero później dziecko może samo zdecydować, czy coś z jego doświadczenia chciałoby wypróbować w swojej sytuacji.

Kolejnym obszarem książki jest gra „Nie płacz”, dotycząca pracy z intensywnymi negatywnymi przeżyciami związanymi z trudnymi doświadczeniami. Punktem wyjścia jest sytuacja, w której wydarzenie należy już do przeszłości, ale związane z nim wspomnienie nadal może wywoływać silny lęk, ból, wstyd, złość, bezradność lub inne intensywne reakcje.

Praca nie zaczyna się od natychmiastowego zanurzania uczestnika w bolesnym wspomnieniu. Ważne stają się aktualny stan emocjonalny, dostępne zasoby i możliwość stabilizacji. Dopiero później można przyglądać się doświadczeniu, reakcjom człowieka, temu, czego wówczas potrzebował oraz jak dzisiaj może spojrzeć na tamtą sytuację z innej pozycji.

W grze wykorzystywane są karty metaforyczno-asocjacyjne, praca z zasobami, elementy pracy wyobrażeniowej oraz zaadaptowane elementy EMDR. Uwaga kierowana jest między innymi na sposób, w jaki wspomnienie jest obecne w doświadczeniu człowieka: obrazy, dźwięki, odczucia cielesne oraz emocjonalną intensywność kontaktu z wydarzeniem.

Istotnym tematem jest również sposób, w jaki człowiek ocenia swoje dawne reakcje. Z perspektywy czasu może pytać: „Dlaczego nic nie powiedziałem?”, „Dlaczego nie odeszłam?”, „Dlaczego nie potrafiłem się obronić?”. Praca pomaga przyjrzeć się nie tylko temu, co wydarzyło się wtedy, ale również jakich zasobów człowiek wówczas potrzebował i czym dysponuje dzisiaj.

Dużą wartością całego zbioru są konkretne przykłady rozmów, pytania pogłębiające oraz pokazanie sposobu myślenia psychologa podczas pracy. Czytelnik obserwuje, jak pozornie prosta odpowiedź może prowadzić do odkrycia ważnej sprzeczności, potrzeby, przekonania lub zasobu — i jak następnie przejść od tego odkrycia do możliwej zmiany.

Książka zwraca również uwagę na bezpieczeństwo i granice uczestnika. Szczególnie w pracy grupowej głębokość rozmowy nie powinna być ważniejsza od poczucia bezpieczeństwa. Człowiek ma prawo nie odpowiadać na pytanie, które wywołuje zbyt duży dyskomfort, a odmowa nie musi być traktowana jako opór wymagający przełamania.

„Gry psychologiczne. Zbiór nr 10” może być praktycznym źródłem inspiracji dla psychologów, psychoterapeutów, pedagogów, trenerów, coachów oraz innych specjalistów pracujących z ludźmi. Pokazuje różne możliwości wykorzystania gry: od poznawania siebie i pracy z relacjami, poprzez dziecięce emocje i bajkoterapię, aż po bardziej złożoną pracę z trudnymi doświadczeniami.

Dziesiąty zbiór rozwija główną ideę serii „Psychologia w formie gry”: gra tworzy przestrzeń, w której człowiek może zatrzymać się, zobaczyć własne doświadczenie z innej perspektywy, odnaleźć zasoby i poszukać własnej drogi do zmiany. Nie chodzi o znalezienie za uczestnika właściwej odpowiedzi, lecz o stworzenie warunków, w których może on odkryć swoją.